Dokumenty Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych na temat miasta Nowy Dwór

Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych utworzona została w 1815 r. na podstawie art. 76 Konstytucji Królestwa Polskiego i w czasie swojego istnienia była wielokrotnie reorganizowana, co łączyło się ze zmianami nazw:

Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji (1815-1831),
Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego (1832-1839),
Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych (1839-1861),
Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych (1861-1864),
Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych (1864-1868),
Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych (1867-1868).

Komisja dzieliła się na dyrekcje (później wydziały), a te na sekcje. Przez cały okres jej funkcjonowania istniały dyrekcje/wydziały: Administracji Ogólnej i Przemyslu i Kunsztów. Swą przynależność urzędową zmieniały natomiast dyrekcje/wydziały: Policji i Wyznań i Oświecenia i stąd głównie wynikały zmiany nazwy KRSW. Pod zwierzchnictwem Komisji pozostawały także: Dyrekcja Generalna Towarzystwa Ogniowego, zajmująca się ubezpieczaniem od pożarów nieruchomości w miastach i wsiach (od 1843 r. przekształcona w Dyrekcję Ubezpieczeń) i Dyrekcja Generalna Poczt Królestwa Polskiego. W okresie Królestwa konstytucyjnego Komisja składała się z ministra prezydującego, trzech radców stanu - dyrektorów generalnych, dwóch asesorów (z grona wicereferendarzy) i sekretarza generalnego. Decyzje podejmowała kolegialnie na posiedzeniach, które odbywały się dwa razy w tygodniu i były protokołowane. Komisja kierowała także administracją kraju za pośrednictwem urzędów szczebla prowincjonalnego (komisji wojewódzkich, później rządów gubernialnych); podlegały jej sprawy związane z ustaleniem granic Królestwa Polskiego (rozgraniczenie z Austrią i Prusami), kontrolowała ruch ludności oraz organizację policji w Warszawie. Po upadku powstania listopadowego Komisję zrusyfikowano, a jej zakres działania uległ znacznym zmianom; potem był sukcesywnie ograniczany przez bezpośrednie podporządkowywanie kolejnych dziedzin administracji władzom w Petersburgu (1839 r. – oświata, 1840 r. – komunikacja lądowa i wodna, 1851 r. – poczta). Jednak przez cały okres działalności Komisja zarządzała resortem o dużym znaczeniu politycznym, gospodarczym i administracyjnym; była naczelnym organem administracji publicznej. Jej kompetencje były bardzo szerokie, obejmowały m. in. zabezpieczenie porządku i spokoju publicznego, opiekę nad rolnictwem, przemysłem, rzemiosłem i handlem, sprawy poczty, popisu i poboru do wojska, sprawy miast, utrzymywanie budynków, obiektów rządowych, szpitali, instytutów dobroczynności, dróg, kanałów, komunikacji lądowej i wodnej. Ponadto w l. 1832-1839 sprawowała kontrolę nad szkolnictwem, i w l. 1832-1861, 1865-1867 nad wyznaniami. Komisji podlegały sprawy związane z organizacją służby rządowej oraz podziałem administracyjnym kraju. Kres jej działalności położył ukaz cesarski z 29 II 1868 r.

KALENDARIUM NOWEGO DWORU MAZOWIECKIEGO